[Giới thiệu] Một bài viết hay về Neon Vua – Paracheirodon axelrodi

0
321
loading...
[Giới thiệu] Một bài viết hay về Neon Vua – Paracheirodon axelrodi
5 trên tổng 1 bình chọn

[Giới thiệu] Một bài viết hay về Neon Vua – Paracheirodon axelrodi

Loading...

Với bài viết này tôi hy vọng sẽ khích lệ mọi người nuôi đẻ được một trong những loài cá nhiệt đới nổi tiếng nhất thế giới, đó là nê-on vua, Paracheirodon axelrodi.
Nê-on vua đã được ép đẻ ở New Zealand nhưng, theo chỗ tôi biết thì, hên xui may rủi nhiều. Tính từ năm 1960, khi lứa nê-on vua đầu tiên ra đời, tôi đã làm chúng sinh sản được đôi lần, nhưng không liên tục được như tụi tetras như neons, mũi đỏ v.v .

Nê-on vua được giới thủy sinh biết đến vào cuối thập kỷ 50 và được xem là loài cá nước ngọt có màu đẹp nhất kể từ lần đầu biết đến cá nê-on trong thập kỷ 1930. Đàn nê-on vua đông đúc trong hồ thủy sinh bố trí phù hợp là một cảnh tượng mê ly; đặc biệt nếu ta biết sắp xếp để ánh sáng dịu, nền tối và nước trong.

Cardinals thường có bán trong nhiều tiệm cá cảnh ở NZ, giá từ $5, – 10$ , đa số là bắt được từ thiên nhiên. Chẳng hề rẻ tí nào nếu so với cá nê-on, giá chỉ có $1.50 – $2.50/con. Có lẽ đó là lý do vì sao nhiều hồ thủy sinh ở NZ, chỉ nuôi lèo tèo vài con nê-on vua, trong khi nếu được một đàn khoảng từ 50 – 100 thì mới mang lại ấn tượng được.

Loading...

Lý do chính là vì chúng mắc tiền quá, mà mắc tiền là vì các chuyên gia ép cá đẻ vẫn chưa thể cho chúng đẻ hàng loạt và liên tục được – không như người Hoa ở vùng nông thôn của Hồng Kông trước đây đã từng nuôi ép cho cá nê-on khác đẻ mỗi năm hàng triệu con để bán cho toàn thế giới.

Sau khi Dr Harold Sioli khám phá ra nê-on vua vào tháng 9 năm 1952, gần Sao Filippe của vùng Rio Negro, nê-on vua hoang dã được bán ra trên thị trường thế giới. Mỗi năm, hàng triệu con đã được Brazil xuất khẩu, Colombia cũng xuất khẩu với số lượng ít hơn chút (40 triệu con vào năm 1996). Đây là nguồn thu nhập quan trọng của dân sống quanh Barcellos, Rio Negro, 386kms ngược dòng Manaus.

Điều đáng quan tâm là rất nhiều nê-on vua bắt được, đã không sống nổi qua các chặng xuất khẩu (hơn 50 triệu con PA) và bây giờ người ta vẫn đang ráng để giảm thiểu tổn thất. Ngoài ra, do nhu cầu mua loài này quá lớn (nhiều nhất trong các loại cá kiểng xuất khẩu của Brazil từ trước đến nay) nên càng lúc càng khó bắt được chúng. Mấy năm trước, chỉ cần đi một ngày thì nay mất cả tuần, mà người đánh bắt lại phải đi xa hơn, sâu hơn. Còn phải để ý kiểm soát ngành đánh bắt, nghĩa là giới hạn lượng đánh bắt và thời điểm đánh bắt, để bảo hộ việc xuất khẩu nê-on vua sau này.

Đối với những người định nuôi đẻ loài cá này, nghiên cứu về đặc tính sinh học của chúng cũng rất thú vị. Nê-on vua không sống ở dòng chính hay các nhánh phụ của sông Rio Negro mà là trong rừng rậm và đầm lầy. Vào mùa mưa, từ tháng 12 đến tháng Ba, khi các kênh rạch và vùng đất trũng bị ngập nước, nê-on vua ngược dòng lên các vùng vốn khô ráo vào các tháng của mùa khô, nhất là đầm lầy. Đây là lúc nê-on vua sinh sản, vì được nước sạch kích thích, lại có nhiều thức ăn và nhiệt độ thay đổi.

Loading...

Điều khó hiểu là nê-on vua sinh sản trong nước màu nâu sẫm và quánh bùn, có độ a-xít thấp hơn nhiều so với nước trong các sông lớn trong mùa khô. Tuy nhiên, nước ở vùng này luôn luôn rất mềm vì đất ở đây có ít khoáng chất nhất thế giới. Nước khi đến mùa mưa, lúc nê-on vua sinh sản, lại càng mềm hơn và ít a-xít hơn. Một yếu tố cần lưu ý là vì nê-on vua được sinh ra trong vùng tối, nhiều bóng râm, nên chúng rất ghét ánh sáng mạnh .

Nếu bạn muốn ép đẻ, để coi, khoảng 500 nê-on vua chẳng hạn, thì nên mua vài con cá giống về. Cần khoảng 20 con và nên chọn cá mới nhập khẩu, chứ đừng mua cá cũ đã nuôi lâu trong hồ ở tiệm.

Làm một cái hồ có kích thước 60 x 30 x 30cm, sơn đen cả đáy, lưng, và các mặt bên. Có thể trồng cây với gỗ lũa. Đừng xài lọai vật liệu nền có thể làm cứng nước (nghĩa là chỉ dùng vật liệu nền có tính trơ). Lọc thích hợp là loại có hộp nhựa chứa bông lọc bằng sợi thủy tinh và cho một ít dớn (rêu khô) vào hồ để làm tăng độ a-xít cho nước, nhưng phải thay nước để giữ nước luôn sạch, tức là độ dẫn điện dưới 200 micro-siemens.

Loading...

Cần thức ăn đa dạng, gồm có daphnia, trùng chỉ và trùng huyết, và nhất là ấu trùng tôm nước mặn. Nên tính đến việc làm một hồ nước mặn để dưỡng cho ấu trùng tôm lớn hơn để làm thức ăn cho cá nê-on vua giống. Tôi làm một hồ nước mặn 45 x 23 x 23cm để bên cửa sổ, sục khí mạnh. Một th́ang, ấu trùng tôm sẽ lớn khoảng 1cm nếu nuôi bằng men bia hòa với nước đựng trong chai nhựa loại 1 lít (chai đựng 7up hay Sprite cũ). Chỉ cho ăn ít một khi, thấy nước muối trở nên trong suốt chứng tỏ là ấu trùng tôm đã ăn hết thì lại cho tiếp.

Vì chúng ta sẽ phải kiểm tra độ cứng và độ pH của nước, nên tôi khuyên bạn nên mua hoặc kiếm cho được một thiết bị đo dẫn xuất (conductivity) và dụng cụ đo pH.

Nuôi cá bột

Loading...

Đối với đa số loài cá nê-on thì cho đẻ trứng là giai đoạn dễ nhất. Nuôi cá bột khó hơn nhiều!
Sau 5 ngày, chớ đừng sớm hơn, hãy mở nắp và kiểm tra kết quả; hoặc dùng đèn pin, hoặc đặt hồ trên kệ có đèn chiếu từ phía sau. Nếu mọi thứ đều ổn, chúng ta sẽ thấy cá bột nhỏ li ti phóng qua lại dưới đáy hồ quanh nền rêu khô. Sẽ có nhiều con hơn đang núp dưới bùn nên đừng thấy ít cá con mà nghĩ là kết quả kém.

Vào ngày thứ 6, khi chúng đã dùng hết túi noãn có sẵn trong cơ thể, chúng sẽ bơi tự do và cần được cho ăn. Hãy lấy kính lúp kiểm tra xem cá con bơi thực sự hay chỉ phóng qua lại vì túi noãn trong cơ thể chúng vẫn còn. Nhiệt độ nước cũng ảnh hưởng trong giai đoạn này vì nhiệt độ cao hơn thì quá trình này sẽ ngắn hơn.

Đây là giai đoạn quan trọng, vì có thể sẽ có nhiều hoặc tất cả cá bột chết sạch do đói, cho ăn trễ quá, hay sớm quá hoặc do nước bị ô nhiễm đột ngột.

Loading...

Cá nê-on vua con có thể ăn ấu trùng tôm ngay ngày thứ nhất nếu mua đúng loại ấu trùng tôm thích hợp. Ấu trùng tôm trong vịnh San Francisco nhỏ hơn nhiều so với ấu trùng tôm ở hồ Great Salt Lake, ở Utah. Đa số dân nuôi tôm và hải sản của thế giới thích ấu trùng tôm nước mặn của vịnh SF hơn người chơi thủy sinh nước ngọt. Đừng để bị lừa phỉnh vì nhãn hàng mang thương hiệu San Fransisco Bay hoặc những nhãn hiệu tương tự, mà không chịu xem kỹ nguồn cung cấp. Có khi bạn sẽ thấy là chúng có ‘nguồn gốc’ từ Utah. Nghĩa là ấu trùng có kích cỡ lớn hơn.

Loại ấu trùng tôm dùng để nuôi cá neon vua bột 1 – 4 ngày tuổi phải mới là loại mới vừa nở chứ không phải loại đã nở được 12 giờ hoặc hơn. Vì như thế chúng sẽ quá lớn so với những cái miệng bé xíu xiu của lũ cá bột !

Hãy cho cá bột ăn vào sáng sớm hoặc chiều, nhưng từng ít một thôi. Hãy dùng ống nhỏ mắt để nhỏ vô một hoặc hai giọt vào một ly nước để kiểm tra kỹ lượng ấu trùng tôm trước khi bỏ vào hồ nuôi cá bột. Nửa tiếng sau, kiểm tra xem bụng cá con có màu cam không; nếu bụng tụi nó có màu cam có nghĩa là mình đã cho ăn quá nhiều, sẽ dễ bị ô nhiễm nước. Sau 4 ngày, có thể cho ăn ấu trùng tôm kích cỡ bất kỳ, hoặc microworm- trùng chỉ, nếu có.

Loading...

Sau 4 – 5 ngày bắt đầu rút bớt nước ra, rồi cho vào một ít nước đã để lâu, có cùng nhiệt độ và độ dẫn điện đều đặn trong vài ngày cho đến khi mực nước hồ đạt mức 20cm. Tôi thì dùng một ống si phông có đường kính 15mm, đầu bịt bằng 1 mảnh vớ da của phụ nữ. mảnh vớ da ni lông này phải thật mịn để cá bột không bị hút qua, nhớ kiểm tra thường xuyên xem có lỗ thủng hay không.

Sau 2 tuần, khi mực nước đủ, gắn thêm một máy bơm có đầu lọc mút xốp để giúp chất lượng nước hồ luôn tối ưu. Từ tuần thứ 3 – 4, cá con sẽ bơi khỏi lớp nền bằng dớn (rêu khô)và bắt đầu có màu và hy vọng mình có được hơn 100 chú nê-on vua.

Lần sinh sản sau của mấy con cá giống sẽ thu được nhiều cá bột hơn. Chỉ tách cá bột ra khỏi nền rêu khô khi chúng dài hơn 10mm. Dùng ống si-phông lớn hơn cẩn thận hút các hạt than bùn và nước từ một góc hồ là cách tốt nhất. Nhớ coi kỹ để xem có hút phải con cá con nào không, rồi bắt ra bằng vợt lưới nhuyễn.

Khi chuyển cá con vô hồ nuôi lớn hơn, hãy kiểm tra kỹ xem chất lượng nước và các trị số hóa – lý kiện của hai hồ có y như nhau không bằng dụng cụ đo dẫn xuất. Cá bột sẽ không chịu nổi những thay đổi đột ngột và công sức cực khổ của chúng ta có thể đổ sông đổ biển hết sạch. Hãy nhớ luôn cân bằng nước khi chuyển hồ.

Nhớ ghi chép lại quá trình nuôi cá đẻ vì sau này sẽ cần đến. Cuối bài viết này là mẫu ghi chép tôi thỉnh thoảng dùng đến, chúng có thể hữu ích cho bạn. Tôi chúc tất cả các bạn sắp nuôi đẻ nê-on vua sẽ thành công.

Cách ép đẻ

Khi cá nê-on vua đã trưởng thành, dài cỡ 30-35mm, hoặc khoảng 1 năm tuổi, ta phải xác định giới tính và nuôi trống mái trong các hồ riêng hoặc phân cách trống mái bằng tấm kính ngăn hồ. Cá mái nặng nề hơn vì có bụng trứng; vớt nhẹ nhàng đưa đến gần nguồn sáng, các bạn sẽ thấy trứng trong cơ thể chúng. Cá trống thon thả hơn, ổ bụng nhọn và mỏng.

Trong lúc nuôi chúng riêng biệt như vậy, chúng ta sẽ cần làm hồ ép đẻ. Tôi dùng hồ kính có kích thước 45 x 23 x 23cm – đã khử trùng qua bằng thuốc tím potassium permanganate (KMnO4) – có sẵn ống cao su -cục sủi (đá sủi khí), nắp kính v.v… Nên làm ba hồ như vậy để ép đẻ được nhiều hơn, riêng tôi thì tôi làm luôn sáu hồ vì muốn thu hoạch được nhiều hơn.

Riêng về nền và nơi giữ trứng, tôi dùng dớn hay còn gọi là rêu khô (ở tiếng Anh là peat moss hay Sphagnum) – đã được phơi khô mấy tháng và luộc kỹ để tiệt trùng. Rêu khô để nguội (sau khi luộc kỹ) có thể rải một lớp dầy 2cm trong hồ ép đẻ.

Dùng ống nhỏ bằng nhựa để rót nước mưa hứng từ trước để lâu ngày- có độ dẫn điện thấp, khoảng 20-60 micro-siemens – vào hồ để lớp nền dớn không bị khuấy động, mực nước cao khoảng 12cm thì ngừng. Để hồ trong chỗ tối và đậy bằng tấm kiếng, sục khí thiệt nhẹ trong khoảng hai tuần. Nước hồ bấy giờ sẽ trong, có màu nâu nhạt nhưng độ dẫn điện không được cao hơn trước 1-2 độ. Dớn đóng vai trò lớp nền tự nhiên, chỗ giấu trứng, và cũng là chất diệt khuẩn, và làm hạ độ PH của nước mưa. pH khoảng 6.5 đến 6.6 là vừa. Tôi không xài mốp hay cây thủy sinh (làm giá thể để cá đẻ & dấu trứng).

Về nhiệt độ, ai không có hồ nuôi cá có lắp sưởi sẵn, thì cần chú ý giữ nhiệt độ ở mức 26º – 27ºC. Dùng cây sưởi trong hồ ép đẻ thường có nguy cơ làm cá con bị phỏng nếu chúng chui vào trốn hay sống trong cây sưởi. Tốt nhất là dùng tấm đệm sưởi.

Để giữ hồ trong ánh sáng dịu, tôi bọc bằng tấm nhựa đen, chỉ cắt một ô nhỏ ở phía trước khoảng nửa hồ để theo dõi trứng.

Mỗi hồ, tôi cho vào hai con cá mái và hai con cá trống để ít nhất cũng có một con đẻ trứng, thường là vào ngày thứ ba. Nê-on vua cần thời gian để làm quen với môi trường mới, với nền rêu khô, vì vậy, che kín hồ sẽ giúp chúng mau quen hồ. Có thể chúng đẻ rất nhiều nhưng rốt cuộc chỉ thu được ít trứng vì mấy con cá kia đã tận dụng cơ hội để làm một bữa tiệc trứng no nê. Trứng có trống thì trong và không dính.

Nê-on vua đẻ trứng ban đêm, vì thế hãy rọi đèn pin và đeo kính vào để nhìn thiệt kỹ tìm coi có thấy mấy cái trứng không có trống màu trắng đục mỗi buổi sáng hay không. Không cho cá ăn trong hồ ép đẻ. Nếu thấy trứng nào đục bất thường thì nghĩa là nê-on vua đã đẻ và có nhiều trứng đang được chúng giấu trong nền rêu khô, nhất là quanh mấy góc hồ. Hãy vớt cá cha mẹ ra cẩn thận và che kín hồ để không cho ánh sáng lọt vào. Sau đó, nhỏ 5 giọt Methylene Blue 5% vào để khử trùng, ức chế vi khuẩn.

Cá mái đẻ xong sẽ hơi mảnh mai một chút, ta cần cho vào nơi chứa riêng. Những con cá này, nếu cho ăn đầy đủ, sẽ lại đẻ tiếp trong vòng 14 ngày sau. Cũng như mọi con nê-on khác, ta nên cho mấy con mái non này đẻ liên tục chứ đừng ngưng lại. Ngưng lại, trứng sẽ bị chai trong buồng trứng của mấy con không được thụ tinh.

Tôi đã từng nuôi ép đẻ nê-on vua mà không dùng nền dớn mà chỉ dùng các vỉ lưới bằng thép không rỉ 3mm để cá bố mẹ không ăn được trứng. Làm mấy hồ này, ta sẽ cần chứa nước mưa trong các thùng nhựa lớn có dớn bọc trong mảnh vớ da cũ treo trong nước từ một đến hai tháng. Khi nước đã trong, hơi nâu nâu, pH bằng 6.5 và độ dẫn điện khoảng 20-60 micro-siemens, thì hẵng làm hồ ép đẻ như nói bên trên. Tuy vậy, tôi thích dùng dớn hơn dù rằng sau này rất khó vớt cá con ra (khỏi nền dớn) vì chúng là nền tự nhiên hơn nên mấy con cá giống sẽ không bị căng thẳng như trong hồ trống.

Có vài mẹo làm tăng khả năng thành công khi ép đẻ là: thực hiện vào các tháng hè ấm áp khi nhiệt độ của hồ cá khoảng hơn 26ºC. Lúc trăng tròn cũng thấy cá đẻ nhiều hơn. Ta có thể giả ánh trăng bằng cách bật đèn tròn công suất thấp và để xa xa hồ ép đẻ. Ngoài ra, cá trống từng trải – đã từng cho ép mái – sẽ mang lại hiệu quả cao với những con cá mái trẻ, mới cho đẻ lần đầu.

Nếu qua 7 ngày mà không thấy trứng, hãy bắt cá giống ra và bỏ lại vào hồ nuôi để bồi dưỡng tiếp. Vài tuần sau hãy thử lại lần nữa. Hãy thử thay gần hết nước trong hồ bằng nước mưa đã để lâu ngày và khi lấy cá ra ép đẻ phải coi kỹ để đảm bảo cá đã có đầy trứng rồi.

(Nguồn: Bể Thuỷ Sinh – Facebook)

Loading...